Budżet, koszt kwalifikowany i zwolnienie to różne wartości
Budżet obejmuje wszystko, co firma musi sfinansować. Koszt kwalifikowany PSI należy do właściwego katalogu i spełnia warunki konkretnej inwestycji. Limit pomocy wynika z kwalifikowanej podstawy i właściwych reguł, a wykorzystane zwolnienie zależy także od dochodu objętego decyzją. Tych wartości nie należy zamieniać miejscami.
Ten materiał dotyczy kwalifikacji wydatków, terminów i dowodów. Minimalne nakłady PSI odpowiadają na inne pytanie: jaki próg musi spełnić firma w danej lokalizacji. Osiągnięcie odpowiedniej sumy faktur nie potwierdza kwalifikowanego nakładu, jeśli część zakupów nie spełnia przepisów.
Stan źródeł sprawdzono 6 października 2026 r. Podstawą jest ustawa o wspieraniu nowych inwestycji oraz § 8–10 rozporządzenia PSI, t.j. Dz.U. 2025 poz. 108. Uwzględniono późniejszą zmianę Dz.U. 2025 poz. 833, która nie zmienia katalogu § 8. § 12 rozporządzenia odsyła sprawy wszczęte i niezakończone oraz decyzje wydane przed jego wejściem w życie do wcześniejszego rozporządzenia z 2018 r. Dla starszej decyzji trzeba więc ustalić właściwy stan prawny i późniejsze przepisy przejściowe; nie należy automatycznie stosować dzisiejszego modelu.
Macierz kosztów nowej inwestycji
Poniżej analizujemy podstawę opartą na kosztach inwestycji. Dwuletnie koszty nowo utworzonych miejsc pracy stanowią odrębny wariant. Kolumna dowodów jest praktyczną checklistą Narvo, nie dodatkowym ustawowym wzorem formularza. „Potencjalnie” oznacza konieczność sprawdzenia wszystkich warunków, a nie potwierdzony koszt.
| Rodzaj wydatku | Potencjalnie kwalifikowany? | Warunek | Moment rozpoznania do sprawdzenia | Dowód | Główne ryzyko |
|---|---|---|---|---|---|
| Grunt lub prawo użytkowania wieczystego | Potencjalnie, § 8 ust. 1 pkt 1 lit. a | Związek z nową inwestycją, teren i okres decyzji | Data poniesienia i obowiązywania DOW | Akt, dokument ceny, zapłata, dane działek | Zakup przed decyzją potraktowany jak koszt w jej okresie |
| Budynek lub budowla | Potencjalnie jako środek trwały | Nabycie/wytworzenie, kompletność, zdatność i ujęcie w ewidencji | Poniesienie w właściwym okresie oraz spełnienie warunków aktywa | Umowy, faktury, zapłaty, odbiory, ewidencja | Sama faktura bez zakończenia i przyjęcia składnika |
| Maszyna lub urządzenie | Potencjalnie, lit. b | Środek trwały i warunki nowości/rynkowości | Poniesienie, przyjęcie do używania i granice DOW | Zakup, płatności, odbiór, dokument przyjęcia | Status firmy lub zakup używanego aktywa bez właściwego wyjątku |
| Rozbudowa lub modernizacja | Potencjalnie, lit. c | Koszt rozbudowy/modernizacji istniejącego środka w nowej inwestycji | Poniesienie i ujęcie kosztu w okresie | Zakres robót, dokumenty kosztowe, ewidencja | Remont lub odtworzenie uznane automatycznie za nową inwestycję |
| WNiP: prawa, licencje, know-how | Potencjalnie, lit. d | Transfer technologii oraz łączne warunki § 8 ust. 4 | Nabycie/poniesienie, ujęcie w aktywach i okres | Umowa praw, cena rynkowa, brak powiązań, ewidencja | Dowolny abonament IT potraktowany jak kwalifikowane WNiP |
| Najem/dzierżawa gruntu, budynku lub budowli | Potencjalnie, lit. e | Wymagany okres najmu i szczególne granice ponoszenia | Koszty w granicach wyjątku § 8 ust. 3 | Umowa, okres, faktury i płatności | Cała wieloletnia umowa wpisana bez kontroli terminów |
| Leasing finansowy innych aktywów | Potencjalnie, lit. f | Leasing finansowy z zobowiązaniem nabycia na końcu | Koszty podczas obowiązywania umowy, w zgodzie z DOW | Umowa, harmonogram, płatności i przejście własności | Cała rata uznana za cenę nabycia; brak zobowiązania wykupu |
| Leasing operacyjny maszyny | Nie wynika automatycznie z lit. f | Właściwa konstrukcja musi spełnić przepis, nazwa handlowa nie wystarcza | Przed włączeniem do podstawy | Pełna umowa i kwalifikacja prawna/podatkowa | Zrównanie go z leasingiem finansowym |
| Nabycie aktywów zamkniętego zakładu | Potencjalnie przy ustawowym wariancie przejęcia | Warunki art. 2 pkt 1 lit. b i § 8 ust. 6–7 | Nabycie oraz okres właściwej decyzji | Transakcja, status zakładu, brak związku stron i cena rynkowa | Zakup udziałów utożsamiony z nabyciem aktywów |
Grunty i budynki: dwa odrębne sprawdzenia dat
Zakup gruntu nie jest według art. 13 ust. 9 ustawy rozpoczęciem inwestycji. Nie oznacza to jednak, że grunt kupiony przed decyzją tworzy jej kwalifikowaną podstawę. Art. 2 pkt 7 wymaga kosztów poniesionych w okresie ważności decyzji. Test rozpoczęcia i test kosztu trzeba przeprowadzić oddzielnie.
Dla budynku sprawdź sposób nabycia lub wytworzenia, powiązanie z nową inwestycją, kompletność oraz ewidencję. Rozliczenie etapu budowy wymaga zachowania dowodów prac i płatności, ale nie pozwala pominąć ustawowych warunków aktywa. Nie kwalifikuj automatycznie całego kosztorysu, w tym pozycji niezwiązanych z zakresem decyzji.
Maszyny, modernizacja i nabycie aktywów
§ 8 ust. 6 wymaga nowości wskazanych środków trwałych, z wyjątkami dla aktywów nabywanych przez MŚP oraz ustawowego wariantu nabycia aktywów zakładu. Pozostaje wymóg warunków rynkowych. Samo kupno urządzenia z drugiej ręki nie dowodzi ani nie wyklucza kwalifikacji bez ustalenia statusu firmy i typu inwestycji.
Nabycie aktywów zakładu zamkniętego lub takiego, który zostałby zamknięty bez zakupu, wymaga ustawowych przesłanek. Ustawa odróżnia tę transakcję od samego nabycia akcji lub udziałów. W przypadku przejęcia datę rozpoczęcia inwestycji ocenia się według art. 13 ust. 10. Nie stosuj bez analizy reguły dla zwykłego zamówienia pojedynczej maszyny.
Modernizacja istniejącego środka może należeć do katalogu kosztów, ale cała inwestycja musi spełniać definicję i warunki wsparcia. Zasadnicza zmiana procesu i dywersyfikacja mają dodatkowe testy kosztów z § 8 ust. 8. Ich ocenę trzeba powiązać z danymi o amortyzacji lub ponownie wykorzystywanych aktywach, zamiast opierać na nazwie projektu.
WNiP i status dużego przedsiębiorcy
§ 8 ust. 4 wymaga łącznie: wykorzystania wyłącznie w zakładzie objętym wsparciem, ujęcia w jego aktywach i utrzymania przez wymagany okres, zakupu na warunkach rynkowych od niepowiązanej osoby trzeciej oraz podatkowej amortyzacji. Okres utrzymania WNiP wynosi co najmniej 5 lat, a dla MŚP co najmniej 3 lata.
Dla dużego przedsiębiorcy § 8 ust. 2 ogranicza kwalifikowane WNiP do 50% wartości kwalifikowanych wydatków. Jest to ograniczenie składu podstawy, nie intensywność zwolnienia ani rabat na fakturę. Warunki aktywów i regionalnej pomocy trzeba oceniać także w świetle art. 14 GBER.
Sprawdź treść licencji, prawo korzystania, zakres transferu technologii i sposób ujęcia. Koszt usług wdrożeniowych albo zwykłego abonamentu nie staje się automatycznie ceną kwalifikowanego WNiP przez dopisanie „technologia” na fakturze.
Leasing, najem i dzierżawa
Dla gruntów, budynków i budowli § 8 ust. 1 pkt 1 lit. e przewiduje co najmniej 5 lat najmu lub dzierżawy od zakończenia inwestycji, a dla MŚP co najmniej 3 lata. § 8 ust. 3 ogranicza okres ponoszenia tych kosztów do końca właściwego okresu utrzymania. Nie utożsamiaj minimalnej długości umowy z dowolnym okresem kwalifikowania jej opłat.
Dla innych aktywów lit. f dotyczy leasingu finansowego obejmującego zobowiązanie nabycia na koniec. Podstawą jest cena nabycia aktywa, a nie bez analizy suma kapitału, odsetek, ubezpieczenia i opłat. Wyjątek czasowy dotyczy okresu obowiązywania umowy leasingu finansowego; musi być spójny z warunkami i terminami decyzji.
§ 9 ust. 2 pkt 1 wymaga także utrzymania własności składników majątku związanych z wydatkami przez co najmniej 5 lat dla dużych przedsiębiorców lub 3 lata dla MŚP, od ich wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz WNiP. To odrębny warunek od utrzymania inwestycji w regionie, liczonego według § 9 ust. 3 od zakończenia inwestycji. Przy leasingu oceń oba warunki razem z terminem nabycia własności; przepis przewiduje też możliwość wymiany przestarzałych instalacji lub sprzętu w związku z szybkim rozwojem technologicznym.
Zachowaj pełną umowę i rozbicie płatności. Nazwa oferty nie zastępuje oceny konstrukcji. Przy zmianie umowy, przedmiotu lub harmonogramu sprawdź wpływ na DOW zanim przeliczysz podstawę.
Poniesienie kosztu, VAT i dyskontowanie
Art. 15 ustawy oraz § 8 ust. 3 wiążą koszty z okresem realizacji i terminami decyzji, z odrębnymi wyjątkami dla wskazanych kategorii. Faktura, zapłata, zaliczka, odbiór i ujęcie aktywa mogą mieć różne daty. Nie podajemy jednego dnia rozpoznania dla wszystkich transakcji: trzeba ustalić charakter płatności, spełnienie warunków kosztu i właściwe rozliczenie podatkowe. Przy spornej zaliczce lub transakcji złożonej analiza konkretnego stanu faktycznego może wymagać interpretacji podatkowej.
Koszty pomniejsza się o VAT i akcyzę, jeżeli odliczenie jest możliwe na podstawie odrębnych przepisów. Brak odliczenia nie kwalifikuje jednak automatycznie całej faktury: nadal obowiązuje katalog oraz pozostałe warunki.
§ 10 nakazuje dyskontowanie kosztów i pomocy na dzień uzyskania decyzji. Nominalna suma faktur nie jest zatem gotową zdyskontowaną podstawą limitu. Zachowaj daty oraz właściwe parametry kalkulacji; nie kopiuj aktualnej stopy procentowej do historycznej decyzji. Z kolei § 8 ust. 9 ogranicza podstawę uwzględnianą przy maksymalnej pomocy do kosztów, których poniesienie w określonym terminie wynika z DOW.
Rejestr dowodów i granice zmiany projektu
Praktyczny rejestr Narvo: koszt → pozycja katalogu → związek z inwestycją → daty → ewidencja → finansowanie → status kwalifikacji. Dla każdej pozycji wskaż dokumenty źródłowe, warunek jeszcze niespełniony i osobę odpowiedzialną. Przechowuj umowę, fakturę, płatność, odbiór oraz dokument przyjęcia tam, gdzie są właściwe dla danego aktywa.
Decyzja o wsparciu wyznacza zobowiązania projektu. Jeśli zakres lub terminy się zmieniają, sprawdź zmianę DOW. Przy kilku instrumentach kumulacja dotacji i PSI opisuje odrębny test pomocy. Efekt zachęty należy sprawdzić przed wiążącymi zobowiązaniami.
Ocena kwalifikacji do PSI służy do oceny inwestycji, kosztów i danych potrzebnych do decyzji w ramach Polskiej Strefy Inwestycji. Nie zastępuje indywidualnego rozstrzygnięcia spornej daty lub transakcji.
Przed przypisaniem kosztów ustal kategorię nowej inwestycji. Oddzielnie wybierz możliwe do wykazania kryteria jakościowe PSI, które staną się warunkami decyzji.
Leasing w PSI: dokumenty przed wpisaniem rat do podstawy
Nazwa „leasing finansowy” w ofercie nie kończy kwalifikacji. Dla aktywów innych niż grunty, budynki i budowle § 8 ust. 1 pkt 1 lit. f wymaga leasingu finansowego oraz zobowiązania do nabycia aktywów po okresie umowy. Najem i dzierżawa nieruchomości należą do odrębnej kategorii z własnymi terminami. Nie przenoś zasad podatkowej ulgi na robotyzację na PSI.
| Kontrola umowy | Dowód w teczce projektu | Skutek dla budżetu |
|---|---|---|
| Rodzaj aktywa i konstrukcja finansowania | Specyfikacja, pełna umowa, kwalifikacja prawna | Przypisanie do właściwej litery § 8, nie ogólnej pozycji „leasing” |
| Zobowiązanie nabycia na końcu leasingu innych aktywów | Wiążący zapis umowy | Sama fakultatywna opcja wykupu nie zastępuje wymogu przepisu |
| Ponoszenie kosztów i rozdzielenie pozycji | Harmonogram, faktury, dowody zapłaty, wyodrębnienie opłat | Nie każda pełna rata jest kwalifikowaną ceną aktywa |
| Granice DOW i okresy szczególne | Decyzja, termin zakończenia inwestycji, umowa i okres utrzymania | Całkowita kwota umowy nie równa się automatycznie podstawie pomocy |
| Przyjęcie i dalsze używanie aktywa | Odbiór, ewidencja, dokumenty późniejszego nabycia | Kontrola własności i trwałości zgodnie z właściwymi warunkami |
To checklista Narvo do istniejącego katalogu, nie dodatkowa metoda kwalifikacji. Finanse powinny prowadzić dwa widoki: całe płatności potrzebne do obsługi umowy i tylko koszty dopuszczone do podstawy PSI. Ujęcie kwoty w planie inwestycyjnym nie dowodzi jej kwalifikowalności. Kredyt a leasing pomaga porównać oferty, a procedura DOW wyjaśnia odrębne okresy decyzji i obowiązków.
Zobacz też: przewodnik PSI dla inwestora.


