Analiza / Rozliczanie i kontrole

Trwałość projektu: 5 czy 3 lata i co ją narusza

Po rozliczeniu dotacji obowiązki się nie kończą. Sprawdź, jak długo trzeba utrzymać inwestycję, od jakiej daty liczy się okres i co grozi za naruszenie.

Co to jest trwałość projektu

Trwałość projektu to obowiązek utrzymania efektów dofinansowanej inwestycji przez określony czas po jej rozliczeniu. Wynika z art. 65 rozporządzenia ogólnego i jest opisana w podrozdziale 2.6 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027. Stan weryfikacji: 13 października 2026 r., według wersji Wytycznych zatwierdzonych 19 maja 2026 r. (źródło poniżej). Szczegółowe zobowiązanie zawsze wynika z umowy o dofinansowanie i regulaminu naboru, a nie wyłącznie z tego tekstu.

5 lat czy 3 lata

Zgodnie z Wytycznymi trwałość musi być zachowana przez 5 lat. 3 lata dotyczą MŚP, ale tylko w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy. Jeżeli przepisy o pomocy publicznej wprowadzają inny okres, stosuje się okres ustalony zgodnie z nimi. Nie zakładaj więc automatycznie krótszego terminu tylko dlatego, że firma jest MŚP: sprawdź, jaki wymóg wpisano do umowy.

Od kiedy liczyć

Okres liczy się od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. Wytyczne rozróżniają dwa przypadki:

SytuacjaData płatności końcowej
Przy rozliczeniu wniosku o płatność końcową beneficjent otrzymuje środkiData obciążenia rachunku instytucji przekazującej środki
Pozostałe przypadkiData zatwierdzenia wniosku o płatność końcową

Planując kalendarz kontroli i decyzji o majątku, ustal tę datę dla własnego projektu i zapisz ją razem z końcem okresu trwałości. Przy rozliczeniu pomaga przygotowanie do kontroli projektu.

Do jakich projektów się odnosi

Obowiązek dotyczy projektów EFRR, FS i FST obejmujących inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne. W projektach EFS+ trwałość obowiązuje tylko dla wydatków poniesionych jako cross-financing albo gdy projekt podlega obowiązkowi utrzymania inwestycji wynikającemu z zasad pomocy publicznej. Zasada trwałości nie ma zastosowania do projektów wdrażających instrumenty finansowe, w tym do części pożyczkowej i dotacyjnej w projektach łączących instrument finansowy z dotacją. Nie oznacza to braku warunków dla pożyczkobiorcy: wynikają one z regulaminu i umowy instrumentu.

Co oznacza naruszenie

Wytyczne uznają, że do naruszenia dochodzi, gdy w okresie trwałości wystąpi co najmniej jedna z przesłanek:

  • zaprzestanie lub przeniesienie działalności produkcyjnej poza region NUTS 2, w którym projekt otrzymał wsparcie;
  • zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależną korzyść;
  • istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki realizacji, mogąca naruszyć pierwotne cele.

Naruszeniem jest też upadłość wynikająca z oszustwa potwierdzonego prawomocnym wyrokiem oraz brak ogłoszenia upadłości beneficjenta, który zaprzestał prowadzenia działalności produkcyjnej.

Zwrot proporcjonalny do okresu

Gdy trwałość nie zostanie zachowana, beneficjent zwraca dofinansowanie proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość nie była zachowana. Zwrot następuje w trybie art. 207 ustawy o finansach publicznych. Wytyczne nie podają tu stałej kwoty ani procentu, dlatego nie szacujemy ich bez umowy.

Praktyczna lista dla zarządu

  1. Zapisz w harmonogramie datę końca okresu trwałości i wymogi z umowy.
  2. Przed sprzedażą, najmem, przeniesieniem linii lub zmianą zakresu działalności sprawdź, czy dotyka to projektu.
  3. Przy zmianie lokalizacji produkcji sprawdź, czy nowy region to nadal ten sam region NUTS 2.
  4. Zachowaj dokumentację projektu na potrzeby kontroli: koszty kwalifikowalne i pułapki budżetu wskazują, co kontrolujący zwykle sprawdza po stronie wydatków.

Wsparcie w uporządkowaniu obowiązków po projekcie opisuje usługa rozliczanie dotacji i kontrole, a pojęcie wyjaśnia hasło słownika: trwałość projektu.

Pytania i odpowiedzi

Czy trwałość projektu dotyczy każdej dotacji?

Nie. Według podrozdziału 2.6 Wytycznych art. 65 rozporządzenia ogólnego dotyczy projektów EFRR, FS i FST obejmujących inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne. Nie stosuje się jej do projektów wdrażających instrumenty finansowe, np. pożyczek z funduszy. Konkretne zobowiązanie wynika z umowy o dofinansowanie.

Od kiedy liczy się okres trwałości?

Od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. Jest nią data obciążenia rachunku instytucji, jeśli beneficjent otrzymuje środki, a w pozostałych przypadkach data zatwierdzenia wniosku o płatność końcową.

Czy sprzedaż dofinansowanego urządzenia zawsze narusza trwałość?

Wytyczne wymieniają jako przesłanki m.in. zaprzestanie lub przeniesienie działalności produkcyjnej poza region NUTS 2, zmianę własności infrastruktury dającą nienależną korzyść oraz istotną zmianę charakteru lub celów projektu. Ocena zależy od konkretnej sytuacji i umowy, dlatego przed taką decyzją warto sprawdzić dokumenty i zapytać instytucję.

Źródła