Co to jest trwałość projektu
Trwałość projektu to obowiązek utrzymania efektów dofinansowanej inwestycji przez określony czas po jej rozliczeniu. Wynika z art. 65 rozporządzenia ogólnego i jest opisana w podrozdziale 2.6 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027. Stan weryfikacji: 13 października 2026 r., według wersji Wytycznych zatwierdzonych 19 maja 2026 r. (źródło poniżej). Szczegółowe zobowiązanie zawsze wynika z umowy o dofinansowanie i regulaminu naboru, a nie wyłącznie z tego tekstu.
5 lat czy 3 lata
Zgodnie z Wytycznymi trwałość musi być zachowana przez 5 lat. 3 lata dotyczą MŚP, ale tylko w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy. Jeżeli przepisy o pomocy publicznej wprowadzają inny okres, stosuje się okres ustalony zgodnie z nimi. Nie zakładaj więc automatycznie krótszego terminu tylko dlatego, że firma jest MŚP: sprawdź, jaki wymóg wpisano do umowy.
Od kiedy liczyć
Okres liczy się od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. Wytyczne rozróżniają dwa przypadki:
| Sytuacja | Data płatności końcowej |
|---|---|
| Przy rozliczeniu wniosku o płatność końcową beneficjent otrzymuje środki | Data obciążenia rachunku instytucji przekazującej środki |
| Pozostałe przypadki | Data zatwierdzenia wniosku o płatność końcową |
Planując kalendarz kontroli i decyzji o majątku, ustal tę datę dla własnego projektu i zapisz ją razem z końcem okresu trwałości. Przy rozliczeniu pomaga przygotowanie do kontroli projektu.
Do jakich projektów się odnosi
Obowiązek dotyczy projektów EFRR, FS i FST obejmujących inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne. W projektach EFS+ trwałość obowiązuje tylko dla wydatków poniesionych jako cross-financing albo gdy projekt podlega obowiązkowi utrzymania inwestycji wynikającemu z zasad pomocy publicznej. Zasada trwałości nie ma zastosowania do projektów wdrażających instrumenty finansowe, w tym do części pożyczkowej i dotacyjnej w projektach łączących instrument finansowy z dotacją. Nie oznacza to braku warunków dla pożyczkobiorcy: wynikają one z regulaminu i umowy instrumentu.
Co oznacza naruszenie
Wytyczne uznają, że do naruszenia dochodzi, gdy w okresie trwałości wystąpi co najmniej jedna z przesłanek:
- zaprzestanie lub przeniesienie działalności produkcyjnej poza region NUTS 2, w którym projekt otrzymał wsparcie;
- zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależną korzyść;
- istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki realizacji, mogąca naruszyć pierwotne cele.
Naruszeniem jest też upadłość wynikająca z oszustwa potwierdzonego prawomocnym wyrokiem oraz brak ogłoszenia upadłości beneficjenta, który zaprzestał prowadzenia działalności produkcyjnej.
Zwrot proporcjonalny do okresu
Gdy trwałość nie zostanie zachowana, beneficjent zwraca dofinansowanie proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość nie była zachowana. Zwrot następuje w trybie art. 207 ustawy o finansach publicznych. Wytyczne nie podają tu stałej kwoty ani procentu, dlatego nie szacujemy ich bez umowy.
Praktyczna lista dla zarządu
- Zapisz w harmonogramie datę końca okresu trwałości i wymogi z umowy.
- Przed sprzedażą, najmem, przeniesieniem linii lub zmianą zakresu działalności sprawdź, czy dotyka to projektu.
- Przy zmianie lokalizacji produkcji sprawdź, czy nowy region to nadal ten sam region NUTS 2.
- Zachowaj dokumentację projektu na potrzeby kontroli: koszty kwalifikowalne i pułapki budżetu wskazują, co kontrolujący zwykle sprawdza po stronie wydatków.
Wsparcie w uporządkowaniu obowiązków po projekcie opisuje usługa rozliczanie dotacji i kontrole, a pojęcie wyjaśnia hasło słownika: trwałość projektu.


