Co pokazują NPV i IRR?
NPV, czyli wartość bieżąca netto, to suma zdyskontowanych przepływów inwestycji, łącznie z nakładem początkowym. Dodatnie NPV oznacza, że modelowe przepływy przewyższają nakład po uwzględnieniu przyjętej stopy. IRR, wewnętrzna stopa zwrotu, jest stopą dyskontową zerującą NPV dla tych samych przepływów.
Krótkie definicje znajdziesz w hasłach NPV i IRR. Tutaj budujemy jeden przykład, który można odtworzyć w kalkulatorze NPV i IRR. Ocena opłacalności projektu i ocena możliwości spłaty kredytu nie są tym samym; do spłaty służy m.in. DSCR.
Założenia przykładu
Model Narvo, nie wyniki firmy. Nakład w momencie 0 wynosi 1 000 000 zł. W latach 1–5 projekt przynosi po 300 000 zł przepływu netto na koniec roku. Stopa dyskontowa to umownie 10% rocznie. Brak wartości końcowej, dodatkowych nakładów i przepływów po roku 5.
Przepływy przyjmujemy jako już uwzględniające operacyjne koszty gotówkowe, podatki i zmianę kapitału obrotowego; nie dodajemy rat, odsetek ani wypłat kredytu. To ocena projektu przed finansowaniem, a nie zwrotu na kapitale właściciela. Stopa 10% jest założeniem dydaktycznym, nie rekomendacją kosztu kapitału dla każdej firmy. Model zachowuje jedną konwencję wartości pieniądza; nie miesza przepływów realnych z nominalną stopą.
NPV krok po kroku
Przepływ roku t dzielimy przez (1 + stopa) do potęgi t. Nakład w momencie 0 nie wymaga dyskontowania. Wszystkie pozycje dotyczą tego samego projektu i tej samej waluty.
| Okres | Przepływ, zł | Wartość na moment 0 przy 10%, zł |
|---|---|---|
| 0 | −1 000 000 | −1 000 000,00 |
| 1 | 300 000 | 272 727,27 |
| 2 | 300 000 | 247 933,88 |
| 3 | 300 000 | 225 394,44 |
| 4 | 300 000 | 204 904,04 |
| 5 | 300 000 | 186 276,40 |
Suma zdyskontowanych wpływów wynosi po zaokrągleniu 1 137 236,03 zł. NPV wynosi 137 236,03 zł, a IRR około 15,24%. IRR przewyższa modelową stopę 10%, co dla tego typowego układu przepływów jest zgodne z dodatnim NPV. Sumowanie zaokrąglonych pozycji może dać grosz różnicy; kalkulator liczy na pełnej precyzji.
Jak wynik reaguje na zmianę założeń?
W każdym wariancie zmieniamy wskazany parametr, a pozostałe zachowujemy. Nie są to prognozy prawdopodobieństwa ani scenariusze konkretnego przedsiębiorstwa.
| Wariant | Co zmieniamy | NPV, zł |
|---|---|---|
| Baza | 300 000 rocznie, 5 lat, stopa 10% | 137 236,03 |
| Niższe przepływy | 240 000 rocznie, pozostałe jak w bazie | −90 211,18 |
| Wyższa stopa | 14%, przepływy jak w bazie | 29 924,29 |
| Opóźnienie | 0 w roku 1; po 300 000 w latach 2–6, nakład nadal w momencie 0, stopa 10% | 33 850,94 |
Ostatni wariant zachowuje pięć rocznych wpływów, lecz przesuwa je o rok. Gdyby projekt musiał zakończyć generowanie gotówki w roku 5, wynik byłby inny. Zapisuj wyraźnie, czy opóźnienie przesuwa wpływy, czy je usuwa.
Kiedy IRR może wprowadzać w błąd?
Przy przepływach wielokrotnie zmieniających znak może wystąpić więcej niż jedna stopa zerująca NPV albo nie być użytecznego rozwiązania. Sam procent nie pokazuje też skali wartości: dwa projekty o różnym nakładzie mogą mieć inną kolejność według NPV i IRR. Porównaj harmonogramy i NPV przy tej samej uzasadnionej stopie oraz uwzględnij ograniczenia kapitału.
Prosty okres zwrotu nie zastępuje tego rachunku. Pomija przepływy po odzyskaniu nakładu i zwykle nie pokazuje wartości pieniądza w czasie. Z kolei dodatnie NPV nie gwarantuje gotówki w miesiącu, w którym trzeba zapłacić dostawcy.
Co przygotować do oceny swojej inwestycji?
Zbierz pełny nakład, terminy, prognozę przepływów przyrostowych, kapitał obrotowy, podatki, dodatkowe nakłady i założenie wartości końcowej. Oddziel korzyści już osiągane bez projektu od efektów inwestycji. Uzasadnij stopę i przelicz niższą sprzedaż, późniejszy rozruch oraz wzrost kosztów.
Kalkulator daje rachunek na wpisanych danych. Analiza projektów inwestycyjnych obejmuje sprawdzenie założeń i wariantów. Dopiero po ocenie projektu połącz go z harmonogramem finansowania i zdolnością do obsługi długu.
Materiały do kolejnego kroku
Powiązany etap przygotowania
Wyniki finansowe połącz z analizą wykonalności inwestycji: rynkiem, zasobami, ograniczeniami technicznymi, harmonogramem i listą warunków do potwierdzenia. Dodatnie NPV nie usuwa ryzyka braku możliwości uruchomienia projektu.

